Musul - Mart 28, 2003 – Insan Haklari Izleme Komitesi kuzey Irak sehri Kerkuk’e saldirmaya hazirlanan ABD ve koalisyon kuvvetlerinin bu bolgedeki olasi bir etnik catismasini onlemekle sorumlu oldugunu bugun yayinlanan bir basin duyurusuyla belirtti.

Insan Haklari Izleme Komitesi on binlerce zorla goc ettirilmis insanin geri donmesi ve evlerini geri almak istemesi durumunda genis capli intikam cinayetlerin, zorla goc ettirmelerin, ve diger saldirgan hareketlerin olasi oldugunu belirtti. Su anda Irak hukumeti kontrolu altinda olan petrol zengini Kerkuk A.B.D.’nin son gunlerde surdurdugu havadan bombalama hareketinin hedefi olmaya devam ediyor. Amerikan parasutculeri Kuzey Irak’a inmis bulunuyor, ve A.B.D. ve koalisyon kara kuvvetlerinin sehre yakinda girmesi bekleniyor.

“Kerkuk, bekleyen bir felaket,” dedi Hania Mufti, Insan Haklari Izleme Komitesi’nin Musul’deki arastirmacisi. “Eger yerlerinden cikarilan kisilerin duzenli ve iyi koordine edilmis bir sekilde geri donmesini saglayacak bir plan kara savasinin baslangicindan once olusturulup yururluge konmazsa, sehrin etnik bir vahset icine dusmesi buyuk bir olasilik.”

Irak hukumeti 1991 Korfez Savasindan bu yana yaklasik 120,000 Kurt, Turkoman, ve Suryani petrol zengini Kerkuk ve civari bolgelerden zorla goc ettirdi. Goc ettirilen kisilerin buyuk cogunlugu Kurt kontrolu altindaki kuzey bolgelerinde yerlesmis bulunuyor. Bu arada, Irak hukumeti bosaltilan bolgelere Arap ailelerini yerlestirerek “Arablastirma” adi verilen ve etnik azinliklarin politik guc ve belirginligini azaltmak amacini guden stratejiyi gerceklestirmeye devam etti.

Goc ettirilen bu kisiler evlerini ve esyalarini birakmaya zorlanmis ve bircok yasam aracindan yoksun birakilmisti. Eylul 2002’de Insan Haklari Izleme Komitesi ile gorusen bircok Kurt ve Turkoman Irak hukumetinin kendilerini goc ettirmek icin yaptigi sistematik baskinin gunluk hayatlarini cekilmez hale getirdigini belirtmislerdi.

Su anda Kuzey Irak’ta bulunan Insan Haklari Izleme Komitesi arastirmacilari A.B.D.’nin geri donen Kerkuk’luler icin herhangi bir geri donus plani hazirlamadigini belirttiler.

“A.B.D. politik ve askeri liderlerinin buyuk sayilarla geri donecek olan ve kendilerini evlerinden cikarmis ve su anda kendi evlerinde yasayanlara karsi buyuk kini olan Kurtlerin sebep olabilecegi olaylara karsi herhangi bir onlem aldigi yolunda bir ip ucu bulamadik,” Mufti kaydetti.

Mart 2003’te Ankara’da yeralan konusmalarda, A.B.D, Turk ve Irak muhalefet yetkilileri Kuzey Irak’la ilgili konulari - Kurtlerin Kerkuk’e duzenli geri donus konusu dahil - idare edecek bir koalisyonun boyle bir komisyonunun olusturulmasi fikrini tartistilar. Fakat bugune, boyle bir komisyon kurulmus degil. Kurt yetkilileri Insan Haklari Izleme Komitesi’ne verdikleri beyanlarda kendi silahli kuvvetlerinin Kerkuk’e yonelik herhangi bir kara hareketinde ne gibi bir rol alacagi konusunda emin olmadiklarini belirttiler.

Kurdistan Demokrat Partisi (KDP) lideri Masud Barzani ve Kurdistan Yurtseverler Birligi (KYP) lideri Jalal Talabani, pesmerge kuvvetlerini ancak Amerika Birlesik Devletleri onayi ile ve kumandasi altinda vermek kararina vardilar. Su ana kadar, A.B.D. boyle bir istekte bulunmadi, fakat bu pozisyon Turkiye’nin A.B.D. kuvvetlerine kendi topraklarini kullanma izni vermemesi uzerine her an degisebilir.

Mufti’ye gore, “Amerika Birlesik Devletlerinin Kerkuk’e yonelik olasi bir saldirinin sonuclarini bir an once hesaplamasi ve gerekli onlemleri almasi cok onemli.”

Insan Haklari Izleme Komitesi Amerika Birlesik Devletlerini zorla goc ettirilmis yerlilerin duzenli ve koordine bir sekilde geri donmesi, buyuk hacimde nufus hareketlerinin kontrolu, mayinlarin kaldirilmasi, ve olasi siddet hareketleri ile ilgili guvenlik onlemlerinin alinmasi icin belirgin planlar yapmaya cagirdi.

Insan Haklari Izleme Komitesi arastirmacilar, son gunlerde Irak muhalifi delegelerle –PUK ve KDP, Irak Turkoman Cephesi, ve Irak Milli Congresi –toplanarak goc ettirilen ailelerin geri donusunu koordine etmek icin ne gibi hazirliklar yapildigi konusunda bilgi aldilar. Kurt delegeleri olasi etnik siddet konusunda ciddi olarak endiselendiklerini, fakat geri donusu onlemek icin ellerinden gelen pek bir sey olmadigini ve geri donen ailelerin evlerini geri istemek hakkina sahip olduklarini belirttiler. Bazi yetkililer “onemli sayida” Arap ailenin Kerkuk’u terk ettigini ve bu ayrilmanin olasi bir siddetin dozunu indirmeye yardim edecegini soylediler. Fakat daha sonradan aciklanan haberlere gore, Irak hukumeti Arap bazi aileleri Kerkuk’e ve bolgedeki “Araplastirma” politikasina dahil edilen koylere geri yolladi.

Insan Haklari Izleme Komitesi butun Irak rejimine muhalif gruplara yaptigi cagrida Irak vatandaslarinin guvenli ve ozgur hareket haklarina, istedikleri oturma yerini secme, Irak disinda ve icinde guvenli bir bolgeye tasinma dahil, butun haklarina saygili olmalari geregini dile getirdi.

Uluslararasi Insan Haklari yasasina gore, A.B.D.’nin liderligindeki gucler kendi otoriteleri altinda bulunan topraklarda kontrolu kurduklari andan itibaren halk duzenini ve guvenligini saglamakla yukumludurler. Bunun icin, gerektigi kadar guvenlik personeli atamalari, sivil halki korumalari, ve oc alma hareketlerini onlemeleri gerekmektedir.

Insan Haklari Izleme Komitesi Amerika Birlesik Devletleri hukumetini ve koalisyon ortaklarini acil olarak asagidaki onlemleri yururluge koymaya cagirdi.

• Goc ettirilmis kisilerin yavas ve duzenli bir sekilde Kerkuk’e ve diger etkilenen bolgelere geri donusunu saglamak.
  
• Eski yerlilerin donusuyle ilgili konulari takip edecek bir koalisyon komisyonu kurmak. Komisyonun gorevleri nufus gocunun kontrolu, mayinlarin temizlenmesi, ve de etnik catismalarin onlenmesini icerecek.
  
• Kerkuk’deki hukumet binalarinin korunmasi icin her turlu cabayi sarfetmek. Hukumet binalarinin korunmasi “Arablastirma” politikasiyla ilgili hukumet belgelerinin, varlik ve vatandaslik kayitlarinin cabuk ve kolay elde edilmesini saglayacak. Boylece, mal ve mulk hukumleri, aile fertlerini bulma ve birlestirme calismalari ve Irak devlet yetkililerinin gelecekte karsilasabilecegi savas suclusu suclamalarinin belgelenmesinin saglanmasi kolaylasacak.
  

Insan Haklari Izleme Komitesi ayni zamanda Kurt otoritelerine Kerkuk’e geri donebilecek Kurtlere orada yerlesik bulunan Arap ailelerine karsi oc almama konusunda genel istekte bulunmanin otesine gitme cagrisi yapti. Bu konuda Kurt otoriteleri sunlari yapmali:

• Goc ettirilen ailelerin asamali ve planli bir sekilde geri donusunu saglamak icin bir an once halka duyurulacak bir plan gelistirmek. Ornegin, bu plan geri donen gruplarin daha once yasadiklari mahallelere gore geri donmelerinin saglanmasini organize edecek.
  
• Goc ettirilmis sivil guruplarin etnik kokenleri ve dogum yerleri ile ilgili belgelerin toplanmaya devam etmesi. Bu belgeler vatandaslik duzeltme belgelerinin dublelerini, el konulmus uzaklastirma formlarini ve “sinirli tuketim kartlarini” cartlarini icerecek.
  
• Ailelerin bulunma ve birlesmesini saglayacak halka acik ve kolayca erisilebilecek bir hizmet sunmak.
  

Son olarak, Insan Haklari Izleme Komitesi Birlesmis Milletler’e bir cagrida bulunarak, gorevlilerinin Kuzey Irak’a donerek bu ve benzeri insani calismalara katkida bulunmalarini istedi.

• Sicak catismalar biter bitmez Kerkuk’e hemen yollanabilecek insan haklari gozlemci heyeti plani gelistirmek
  
• Kurt otoritelerine merkezi bir nufus ve kayit dairesi kurmak icin gerekli teknik ve mali yardimi yapmak. Bu merkezi nufus ve kayit dairesi goc ettirilmis kisilerin etnik kokenlerini, dogum yerlerini, ve mal geri isteme taleplerini iceren bilgileri toplayacak. Ayni zamanda, aile fertlerini bulma ve birlestirme islemlerini yerine getirecek ikinci bir halka acik nufus ve kayit dairesi kurmak.
  
• Kerkuk’te dogabilecek herhangi mal ve mulk geri isteme taleplerine ve tartismalarina hukum edebilecek bir mekanizma kurmak.
  

Irak hukumetinin Kuzey Irak’taki Kerkuk dahil diger petrol zengini bolgelerde “Araplastirma” politikasiyla ilgili daha genis bilgi istiyorsaniz, Insan Haklari Izleme Komitesi’nin Mart 2003’de yayinlanan Irak: Etnik Azinliklarin Goc Ettirilmesi adli raporunu gorun.

Home | About Us | News Releases | Publications | Info by Country | Global Issues | Campaigns | Community | Bookstore | Film Festival | Search | Site Map | Contact Us | Press Contacts | Privacy Policy